Thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt: Khẩn trương xử lý dứt điểm các tồn tại

Thời gian qua, việc ký kết hợp đồng dịch vụ thu gom chất thải rắn sinh hoạt đã được chuyển giao trực tiếp cho UBND cấp xã. Tuy nhiên, các địa phương vẫn còn lúng túng trong việc quản lý, ký hợp đồng đặt hàng với các đơn vị thu gom. Lãnh đạo tỉnh đã có những chỉ đạo để giải quyết vấn đề này nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trong giai đoạn tới.

Vẫn còn vướng mắc

Bãi rác tạm tại thôn Suối Cát (xã Cam Hiệp). Ảnh: MÃ PHƯƠNG

Theo số liệu từ các đơn vị thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hiện tại trên toàn tỉnh khoảng 1.800 tấn/ngày. Trong đó, khu vực phía nam tỉnh (gồm 24 xã, phường) phát sinh khoảng 480 tấn/ngày, khu vực phía bắc tỉnh khoảng 1.320 tấn/ngày. Toàn tỉnh có 14 đơn vị tham gia thực hiện công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt; trong đó có 5 công ty môi trường đô thị và các đơn vị tư nhân. Chất thải rắn sinh hoạt sau khi thu gom được đưa về chôn lấp tại các bãi chôn lấp hợp vệ sinh.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT), từ ngày 1-7 đến 31-12-2025, sở được UBND tỉnh giao ký hợp đồng với các đơn vị dịch vụ công ích thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh; riêng 4 phường khu vực Nha Trang, Ban Quản lý Dịch vụ công ích Nha Trang (trực thuộc Sở Xây dựng) ký hợp đồng trực tiếp với các đơn vị dịch vụ công ích để thu gom, vận chuyển, xử lý. Từ ngày 1-1-2026 đến nay, UBND các xã, phường ký hợp đồng trực tiếp với các đơn vị dịch vụ công ích thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn quản lý.

Đại diện một đơn vị dịch vụ công ích thu gom chất thải rắn sinh hoạt cho biết, từ khi việc ký kết hợp đồng dịch vụ thu gom rác thải được chuyển giao trực tiếp cho cấp xã, một số địa phương chỉ ký kết hợp đồng nguyên tắc với đơn vị thu gom, chưa ký hợp đồng đặt hàng. Vì vậy, thời gian qua, đơn vị thu gom rất khó khăn về kinh phí để trả tiền cho công nhân; duy trì hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, trong khi giá nhiên liệu tăng.

Công nhân thu gom rác thải ở các phường khu vực Nha Trang.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, sau khi triển khai phân cấp, việc ký kết hợp đồng dịch vụ thu gom rác thải được chuyển giao trực tiếp cho UBND cấp xã, một số địa phương còn có cách hiểu khác nhau đối với các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, văn bản hướng dẫn chuyên môn của các sở, ngành (như việc ký kết hợp đồng nguyên tắc), dẫn đến tình trạng tổ chức triển khai còn mang tính tùy nghi, thiếu đồng bộ.

Cùng với đó, theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường hiện hành, Trung ương giao thẩm quyền xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và ban hành khung giá dịch vụ (giá tối đa, giá tối thiểu) cho địa phương thực hiện. Đây là nhiệm vụ mới, có tính chất kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian hoàn thiện thủ tục pháp lý, làm cơ sở để tổ chức đấu thầu, đặt hàng thực hiện dịch vụ công ích theo quy định. Việc chưa kịp thời ban hành đơn giá mới dẫn đến các địa phương vẫn phải áp dụng đơn giá tạm tính từ cuối năm trước, không còn phù hợp với bối cảnh biến động tăng cao của chi phí nhiên liệu, gây áp lực tài chính rất lớn cho các đơn vị, doanh nghiệp thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải.

Cần xử lý dứt điểm

Để kịp thời khắc phục và xử lý dứt điểm các tồn tại nêu trên, tại cuộc họp mới đây về công tác quản lý thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh sau khi tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, đồng chí Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu UBND các địa phương tập trung rà soát, thực hiện ngay việc tạm ứng, thanh toán kinh phí, đảm bảo nguồn ngân sách chi trả cho các đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải theo hướng dẫn của các sở chuyên ngành và chỉ đạo của UBND tỉnh. Đồng chí Lê Huyền giao Sở NN-MT chủ trì, phối hợp với UBND các xã, phường, đơn vị dịch vụ công ích khẩn trương kiểm tra, rà soát việc tập kết, xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn toàn tỉnh để tham mưu phương án giải quyết phù hợp với tình hình thực tế; tập trung đánh giá hiện trạng, thống nhất phương án tiếp tục vận hành hoặc mở rộng diện tích các bãi chôn lấp hiện hữu và giải pháp đảm bảo vệ sinh môi trường. Đồng thời, Sở NN-MT chủ trì, phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, đề xuất phương án xử lý chuyển tiếp từ ngày 1-7 (ngay sau khi đơn giá tạm thời hết hiệu lực vào ngày 30-6), đảm bảo không để xảy ra khoảng trống pháp lý trong việc chi trả dịch vụ.

Bãi chôn lấp rác Lương Hòa (phường Bắc Nha Trang).

Cùng với đó, đồng chí Lê Huyền yêu cầu các doanh nghiệp thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh tiếp tục thực hiện nghiêm túc việc thu gom, vận chuyển, xử lý chất t hải rắn sinh hoạt theo hợp đồng hiện tại, đảm bảo duy trì vệ sinh môi trường liên tục trên địa bàn toàn tỉnh; tổng hợp những khó khăn, vướng mắc, đề xuất giải pháp gửi về sở chuyên ngành xem xét xử lý theo thẩm quyền. Sở Tài chính theo dõi, phối hợp với Sở NN-MT, các đơn vị liên quan hướng dẫn các địa phương, doanh nghiệp thực hiện việc thanh, quyết toán các nhiệm vụ trên theo đúng quy định; chủ động tổng hợp những nội dung vướng mắc của các địa phương, đơn vị liên quan thuộc lĩnh vực theo dõi để xử lý theo thẩm quyền và báo cáo UBND tỉnh giải quyết các nội dung vướng mắc vượt thẩm quyền trước ngày 30-6.

CHÍ TRUNG