Đến hết tháng 6-2026, tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) vẫn diễn biến phức tạp. Mặc dù ngành BHXH cùng các sở, ngành, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đôn đốc, thu hồi nợ song số đơn vị nợ và số tiền nợ vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Nhằm kéo giảm tình trạng nợ BHXH, thời gian tới, ngành BHXH sẽ tiếp tục phối hợp triển khai các giải pháp để thu hồi nợ.

Hơn 1.000 đơn vị nợ bảo hiểm xã hội

Vừa qua, BHXH tỉnh tổ chức hội nghị đối thoại với hơn 120 đơn vị sử dụng lao động để tuyên truyền về trách nhiệm của người sử dụng lao động, người lao động về đóng BHXH, BHTN, BHYT theo quy định; so sánh, làm rõ sự khác nhau về các quy định chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN và biện pháp xử lý, mức xử lý đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN giữa Luật BHXH năm 2024 với Luật BHXH năm 2014. Đây được coi là một trong những giải pháp thiết thực mà ngành BHXH triển khai trong thời gian qua nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về BHXH, BHYT của các đơn vị sử dụng lao động. Ngoài ra, ngành BHXH cùng các sở, ngành và địa phương đã triển khai nhiều giải pháp như: Phát hành văn bản đôn đốc thu nợ; tăng cường kiểm tra chuyên ngành, kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng kéo dài…

v
Người dân giao dịch tại bộ phận một cửa của Bảo hiểm xã hội tỉnh.

Tuy nhiên, theo báo cáo của BHXH tỉnh, tính đến cuối tháng 6, toàn tỉnh vẫn còn 1.064 đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN và bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp với tổng số tiền chậm đóng, trốn đóng hơn 170,3 tỷ đồng. Trong đó, khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh vẫn chiếm số lượng lớn nhất với 933 đơn vị nợ, số tiền nợ hơn 97,3 tỷ đồng. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp có số nợ lớn và kéo dài như: Công ty TNHH Một thành viên Đóng tàu Nha Trang, Công ty Cổ phần Khách sạn Bến Du thuyền, Công ty Cổ phần Xây dựng Cấp thoát nước số 12, Công ty TNHH Xây dựng Trường An, Công ty TNHH HMP Khánh Hòa, Chi nhánh Công ty TNHH Thời trang Hoa In...

Theo đánh giá của BHXH tỉnh, tình trạng nợ đọng xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh nên chưa cân đối được nguồn tài chính để thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH. Tuy nhiên, có không ít doanh nghiệp cố tình chây ì, kéo dài thời gian đóng hoặc trốn đóng nhằm giảm chi phí hoạt động. Điều này không chỉ làm ảnh hưởng đến nguồn thu của các quỹ bảo hiểm mà quan trọng hơn là tác động trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người lao động.

Tập trung thực hiện các giải pháp để thu hồi nợ

Ông Phạm Xuân Hải - Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết, nhằm kéo giảm tình trạng nợ BHXH trong tháng 7 và những tháng cuối năm, BHXH tỉnh sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai các giải pháp theo chỉ đạo của Tỉnh ủy và UBND tỉnh về tăng cường thực hiện chính sách BHXH, BHYT; khắc phục tình trạng nợ đọng, xử lý hành vi trốn đóng và phát triển người tham gia BHXH. Bên cạnh đó, BHXH tỉnh và BHXH các cơ sở tiếp tục phối hợp với lực lượng Công an triển khai hiệu quả quy chế phối hợp trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN; tăng cường kiểm tra chuyên ngành các doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng kéo dài.

Hội nghị đối thoại với đơn vị sử dụng lao động do Bảo hiểm xã hội tỉnh tổ chức đầu tháng 7.
Hội nghị đối thoại với đơn vị sử dụng lao động do Bảo hiểm xã hội tỉnh tổ chức đầu tháng 7.

Các tổ công tác liên ngành thu nợ sẽ trực tiếp làm việc với các doanh nghiệp nợ BHXH, lập biên bản; đồng thời phát hành văn bản đôn đốc thu nợ theo quy định. Đối với các trường hợp cố tình vi phạm, ngành BHXH sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật, trong đó có việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự và Nghị quyết số 05/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đối với hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN. Đặc biệt, BHXH tỉnh sẽ đẩy mạnh truyền thông Nghị định số 283, ngày 15-7-2026 của Chính phủ về việc Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đến các doanh nghiệp; Quyết định số 2402, ngày 13-7-2026 của Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT tỉnh về việc điều chỉnh nội dung Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo. Trong đó nhấn mạnh, qua công tác kiểm tra và kiểm tra chuyên ngành lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT phát hiện các đơn vị, doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự về BHXH, BHTN, BHYT thì chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra Công an tỉnh để điều tra, xử lý theo quy định. Đây được xem là những chế tài mạnh mẽ để từng bước kéo giảm nợ BHXH.

Ngoài ra, BHXH tỉnh tiếp tục phối hợp với các ngân hàng triển khai hợp tác trong công tác thu và thu hồi nợ BHXH, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn thanh toán tiền nợ bảo hiểm. Ngành BHXH sẽ tổ chức đối thoại với doanh nghiệp và người lao động để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách. Song song với công tác thu hồi nợ, BHXH tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người lao động cài đặt và sử dụng ứng dụng VssID - BHXH số. Thông qua ứng dụng này, người lao động có thể chủ động theo dõi quá trình tham gia, mức đóng và tình hình đóng BHXH của doanh nghiệp, qua đó kịp thời phản ánh nếu quyền lợi của mình bị ảnh hưởng.

MAI HOÀNG