Trong không khí kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2026), ngày 30-4, tại khách sạn Galina,Cơ quan thường trú Thông tấn xã Việt Nam( TTXVN) tại tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức buổi gặp mặt, giao lưu với nhà báo Trần Mai Hưởng - nguyên Tổng Giám đốc TTXVN, một nhà báo chiến trường tiêu biểu, tác giả bức ảnh "Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30-4-1975".

Tham dự buổi gặp mặt, giao lưu có nhà báo Trần Mai Hưởng - nguyên Tổng Giám đốc TTXVN; nhà báo Bùi Ngọc Hải - nguyên Trưởng Ban Biên tập Tin thế giới, nguyên Tổng Biên tập Báo Thể thao và Văn hóa (thuộc TTXVN); nhà báo Thái Thị Lệ Hằng - Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa; lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Khánh Hòa, đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy…

Nhà báo Trần Mai Hưởng chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu tại buổi giao lưu.

Kỷ niệm về bức ảnh "Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập…”

Tại buổi gặp mặt, nhà báo Trần Mai Hưởng đã xúc động chia sẻ về khoảnh khắc ra đời của bức ảnh "Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30-4-1975" - tác phẩm đã trở thành biểu tượng chiến thắng của dân tộc Việt Nam. Rạng sáng 30-4-1975, ông cùng đồng nghiệp thuộc "tổ mũi nhọn" của TTXVN di chuyển trên chiếc xe com-măng-ca, bám theo một mũi đột kích qua cầu xa lộ bắc qua sông Đồng Nai, tiến thẳng vào trung tâm Sài Gòn. Những ổ kháng cự của địch hai bên đường vẫn cố gắng bắn ra những loạt đạn, nhưng không thể ngăn bước tiến của đoàn quân giải phóng. Chiếc xe chở các phóng viên TTXVN phải nép sát vào sườn xe tăng, lúc lách bên phải, lúc bên trái để tránh đạn bắn thẳng từ phía địch. Mục tiêu duy nhất là tiến thẳng về Dinh Độc Lập… "Ngay khi xe vừa vào trong Dinh, tôi và nhà nhiếp ảnh Vũ Tạo nhảy xuống thì thấy một chiếc xe tăng trong đội hình thọc sâu tiến qua cổng chính. Nắng rực rỡ, xe tăng vừa vào ngang cổng, cánh cửa sắt đổ sập vẫn nằm trên mặt đất, lá cờ giải phóng tung bay trên tháp pháo. Tôi đưa máy ảnh ghi lại hình ảnh tuyệt vời đó" - nhà báo Trần Mai Hưởng kể lại.

Chiều hôm đó, tổ phóng viên tập hợp phim, chuyển bằng máy bay về TTXVN tại Hà Nội. Bức ảnh của nhà báo Trần Mai Hưởng nhanh chóng được phát đi rộng rãi, trở thành một trong những hình ảnh biểu tượng của ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau này, nhà báo Trần Mai Hưởng đã bỏ nhiều công sức đi tìm và xác định được đây là xe tăng 846, do trưởng xe Nguyễn Quang Hòa chỉ huy, lái xe Trần Bình Yên điều khiển, cùng các pháo thủ Nguyễn Ngọc Quý và Nguyễn Bá Tứ. Hai người lính còn lại trên xe đến nay vẫn chưa xác định được. Điều khiến ông xúc động nhất là thái độ của người trưởng xe khi gặp lại. "Khi tôi gặp, anh Hòa có tâm sự: "Tôi biết anh chụp bức ảnh xe 846 tiến vào Dinh Độc Lập từ lâu rồi. Nhưng tôi không đi tìm gặp anh… Tôi nghĩ chúng tôi là người lính, hoàn thành nhiệm vụ xong rồi thì thôi, trở về quê làm ăn sinh sống. Nếu tìm gặp các anh, các anh lại nghĩ tôi kể công". Người lính của chúng ta tuyệt vời như thế đấy, có công lao rất lớn nhưng rất có lòng tự trọng", nhà báo Trần Mai Hưởng bày tỏ.

Tại buổi gặp mặt, nhà báo Trần Mai Hưởng đã trao tặng bức ảnh lịch sử "Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30-4-1975" cho Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa và Công ty TNHH Hải Đăng.

Nhà báo Trần Mai Hưởng tặng bức ảnh "Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30-4-1975" cho Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa.

Ký ức về Khánh Hòa trong mùa xuân đại thắng

Trong mùa xuân năm 1975, trên hành trình theo đoàn quân giải phóng tiến về Sài Gòn, nhà báo Trần Mai Hưởng và đồng đội đã dừng chân tại Nha Trang gần một tuần lễ - quãng thời gian ngắn ngủi nhưng để lại nhiều ký ức sâu đậm. "Hôm chúng tôi đến, Nha Trang đã giải phóng được vài ngày. Cấp ủy địa phương cùng các cơ sở cách mạng đã chủ động thành lập chính quyền và quản lý thành phố trước khi quân giải phóng tiến vào. Trong mắt tôi, Nha Trang ngày ấy đẹp lắm. Có cái gì đó rất mới mẻ, tinh khôi - trên những con đường dọc theo mép biển, những hàng dương xanh và cả khu Chợ Đầm vẫn rộn ràng với cuộc sống thường ngày", ông hồi tưởng.

Nhà báo Trần Mai Hưởng gặp lại những người lính trong tổ lái xe tăng.

Những ngày ở Nha Trang, tổ phóng viên đi chụp ảnh trên đường Biệt Thự, ghé Viện Pasteur gặp các bác sĩ và nhân viên, tiếp xúc với giới trí thức và học sinh thành phố. Họ được bố trí ở trong một khu nhà của Thành ủy, mọi sinh hoạt đều có người chăm lo chu đáo. Nhà báo Trần Mai Hưởng vẫn nhớ rõ hình ảnh một chị cán bộ văn phòng Thành ủy tên Hòa - "người gầy, nhưng gương mặt rất đẹp và hiền" đã tận tình lo lắng cho cả tổ. Khi chia tay, chị còn tặng đôi dép cao su mới cho điện báo viên Lê Thái vì đôi dép cũ của anh đã đứt hết quai.

Nhà báo Trần Mai Hưởng ký tặng ảnh.

Khi ấy, những trận đánh ở Phan Rang đang quyết liệt. Việc liên lạc với Hà Nội bị trục trặc nên tổ phóng viên của TTXVN phải để điện báo viên cùng máy điện đài ở lại Nha Trang. Sáng 17-4-1975, tổ phóng viên lên xe tiến về Phan Rang, mang theo chiếc Honda Dame để khi cần có thể linh động cho công tác. Dọc đường, dấu vết của những trận đánh vẫn còn in đậm, xác xe quân sự, xe tăng cháy dở. Tại sân bay Thành Sơn, một chiếc C130 chúi đầu trên đường băng vì trúng đạn chưa kịp cất cánh, vũ khí và quân trang ngổn ngang. Rời sân bay, cả tổ vào ngay thị xã Phan Rang. “Chúng tôi đi dọc theo đường Thống Nhất đến dinh tỉnh trưởng khi đó đã là nơi làm việc của Ủy ban Quân quản. Đập vào mắt chúng tôi là một bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh rất lớn treo ở trung tâm thông tin gần đó. Rất đông bà con đang dừng lại nhìn ngắm. Một bác có tuổi nói với tôi: "Hơn 30 năm tôi lại thấy hình cụ Hồ”. Sống trong vùng địch, nhiều người dân nơi đây vẫn hướng về cách mạng…”, nhà báo Trần Mai Hưởng nhớ lại.

Sau khi lấy đủ tư liệu để phục vụ viết bài, nhà báo Trần Mai Hưởng một mình phóng xe máy quay lại Nha Trang, viết bài "Vào Phan Rang giải phóng" rồi chuyển bài và báo cáo tình hình về Hà Nội. Sau một ngày nghỉ lấy sức, ông mới quay lại Phan Rang nhập đoàn để tiến về phía Nam theo chân đoàn quân giải phóng.

XUÂN THÀNH