Dịp lễ 30-4 và 1-5 năm nay, biển vẫn luôn là lựa chọn đầu tiên của du khách khi đến Khánh Hòa, nhưng bên cạnh biển, nhiều du khách đến phía nam Khánh Hòa có thể trải nghiệm những hành trình khác cũng không kém phần thú vị: Về Ninh Phước - nơi có những giàn nho trĩu quả, đầm sen dịu mát, nhịp khung cửi Mỹ Nghiệp và ngọn lửa gốm Bàu Trúc truyền thống. Tour Ninh Phước gói trong vài chục cây số nhưng đủ đầy hương sắc, văn hóa địa phương.

Vị ngọt dưới giàn nắng

Điểm mở đầu là những giàn nho căng trĩu dưới nắng gió đặc trưng của vùng đất ít mưa. Tại Vườn nho Ba Mọi hay Vườn nho Hoàng Yến, du lịch nông nghiệp đã chuyển từ “xem - mua” sang “làm - cảm”. Du khách được hướng dẫn quan sát độ chín qua màu vỏ, độ căng của trái, rồi dùng kéo chuyên dụng cắt từng chùm nho sao cho không làm dập cuống. Những thao tác tưởng chừng đơn giản lại giúp người trải nghiệm hiểu nhịp chăm sóc của cả một mùa vụ.

Du khách thích thú tự tay thu hoạch nho chín tại vườn ở Ninh Phước.

Du khách trải nghiệm thưởng thức rượu nho trong không gian hầm ủ tại Vườn nho Ba Mọi.

Phần “hậu trường” của trái nho mở ra ngay dưới giàn: Phân loại, rửa, nghiền, lên men. Một số hộ vẫn giữ cách ủ rượu bán thủ công, giải thích tỉ lệ đường - men - thời gian ủ để tạo ra vị cân bằng. Khách có thể thử các cấp độ sản phẩm: Nho tươi, mật nho cô đặc, rượu nho, nho sấy; mỗi loại là một nấc thang hương vị. Sự khác biệt giữa các giống (đỏ, xanh, không hạt) và quy trình canh tác tạo nên bản sắc riêng, khiến việc “ăn nho” trở thành một trải nghiệm học hỏi.

Di sản sống Bàu Trúc

Rời vị ngọt của nho, hành trình chuyển sang gam đỏ của đất tại Làng gốm Bàu Trúc - một trong những làng gốm cổ nhất Đông Nam Á, đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ở đây, đất không quay theo bàn xoay, mà chuyển động theo đôi tay người thợ. Kỹ thuật “nặn tay - nung lộ thiên” tạo nên những sản phẩm không lặp lại, mỗi chiếc là một biến thể độc bản.

Nghệ nhân Làng gốm Bàu Trúc hướng dẫn du khách nặn gốm theo phương pháp thủ công truyền thống của người Chăm.

Du khách lựa chọn sản phẩm gốm Bàu Trúc làm quà cho chuyến du lịch.

Dịp lễ, không gian trải nghiệm được mở rộng, bố trí nghệ nhân hướng dẫn trực tiếp để du khách nắn gốm, cảm nhận độ dẻo của đất, cách “lên dáng” bằng cuộn - vuốt, điều chỉnh độ dày thành sản phẩm bằng cảm giác tay. Công đoạn nung lộ thiên cũng được giới thiệu theo từng bước, từ xếp sản phẩm, phủ nhiên liệu đến quan sát màu lửa để ước lượng nhiệt. Xen giữa các phiên trải nghiệm là âm thanh trống Chăm, khiến việc làm gốm trở thành một “màn trình diễn sống” của di sản.

Anh Phú Hữu Minh Thuần - Giám đốc HTX gốm Chăm Bàu Trúc chia sẻ: “Việc kết hợp biểu diễn văn hóa với trải nghiệm thực hành giúp Bàu Trúc thu hút khách trẻ, đồng thời góp phần giữ chân lớp nghệ nhân kế cận”.

Khi sợi chỉ kể chuyện

Âm thanh tiếp nối hành trình là nhịp khung cửi tại Làng dệt Mỹ Nghiệp. Từ bông, sợi đến nhuộm màu bằng nguyên liệu tự nhiên, rồi căng khung, lên go, dệt nền, dệt hoa văn - mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và chính xác. Du khách có thể thử đưa thoi, nén sợi, giữ nhịp đều tay; chỉ vài phút là cảm nhận rõ độ khó của việc giữ hoa văn không lệch. Đi sâu hơn là câu chuyện của họa tiết: Hình học tượng trưng vòng đời, đường gấp khúc gợi núi đồi, các dải màu gắn với quan niệm vũ trụ của người Chăm.

Nghệ nhân Làng dệt Mỹ Nghiệp bên khung cửi, dệt nên những hoa văn thổ cẩm đậm bản sắc Chăm.

Ông Phú Văn Ngòi - Giám đốc HTX Dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp, cho biết: “Sản phẩm thổ cẩm hiện không chỉ phục vụ đời sống Chăm mà còn được thiết kế lại theo hướng ứng dụng. Ngoài mua sắm, du khách được trải nghiệm để hiểu vì sao một tấm vải cần nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, và vì sao mỗi sản phẩm có tên gọi riêng. Khi hiểu, việc chọn mua không còn là giao dịch, mà là sự trân trọng.

Nốt trầm sen giữa miền nắng

Sau ba “chương” đậm đặc trải nghiệm, đầm sen Mỹ Nghiệp như một khoảng lặng có chủ đích. Đi trên lối tre giữa mặt nước, nhịp bước tự nhiên chậm lại. Thời điểm đẹp nhất là sáng sớm hoặc cuối chiều, khi ánh sáng dịu, hương sen rõ, gió vừa đủ.

Ngoài chụp ảnh, du khách có thể thưởng trà sen, nghe kể về chu kỳ sinh trưởng, cách thu hái và ướp hương. Không gian này phù hợp cho gia đình, người lớn tuổi hoặc những ai cần một khoảng “xả nhiễu” sau chuỗi hoạt động liên tục. Sen, bằng cách rất riêng, khép lại hành trình bằng sự tĩnh tại.

Du khách tham quan, chụp ảnh giữa không gian đầm sen Mỹ Nghiệp.

Nếu biển là nơi để “bung hết năng lượng”, thì Ninh Phước lại là lựa chọn của “du lịch chậm”. Hành trình từ nho - gốm - dệt - sen không dài, nhưng đủ để người đi mang về nhiều hơn những tấm ảnh: Đó là cảm giác đã “chạm” vào một vùng đất biết kể chuyện bằng chính nhịp sống của mình.

Theo định hướng, Ninh Phước phát triển du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp và làng nghề, lấy văn hóa Chăm làm trục giá trị. Dịp lễ 30-4 và 1-5 năm nay, xã tăng cường quảng bá tour cộng đồng, chuẩn hóa dịch vụ tại các làng nghề, từ đội ngũ hướng dẫn viên bản địa đến quy trình đón khách. Địa phương còn chú trọng bảo tồn di sản, hỗ trợ nghệ nhân và xây dựng sản phẩm OCOP gắn với du lịch, tạo nền tảng phát triển bền vững cho các hoạt động du lịch tại Ninh Phước.

THANH XUÂN - THU LOAN