Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh Khánh Hòa đang triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ với quyết tâm cao. Trong đó, việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin để giám định ADN là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mở thêm cơ hội xác định danh tính cho hàng nghìn liệt sĩ đang an nghỉ tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh.

Khẩn trương thực hiện

Trong căn nhà quản trang của Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh, 6 mẫu hài cốt liệt sĩ đang được lưu giữ nghiêm ngặt trước khi vận chuyển bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội. Hệ thống làm lạnh luôn được duy trì ổn định, nhiệt độ phòng bảo quản thường xuyên được kiểm tra bảo đảm đúng quy định. Cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) xã Khánh Vĩnh cùng lực lượng dân quân địa phương thay ca túc trực ngày đêm, vừa bảo đảm an ninh, vừa theo dõi hoạt động của hệ thống bảo quản, chuẩn bị sẵn máy phát điện dự phòng để xử lý kịp thời khi có sự cố. Chiến sĩ dân quân Cao Sơn chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất vinh dự khi được giao nhiệm vụ bảo vệ các mẫu hài cốt liệt sĩ. Mỗi mẫu hài cốt được lưu giữ tại đây đều mang theo hy vọng xác định danh tính của một liệt sĩ. Vì vậy, chúng tôi luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện nghiêm chế độ trực canh, thường xuyên kiểm tra điều kiện bảo quản, quyết tâm bảo vệ an toàn tuyệt đối các mẫu hài cốt trong thời gian chờ bàn giao”.

Thượng tá Trần Đức Minh (thứ 3 từ phải qua) chỉ đạo, giám sát tại hiện trường lấy mẫu.

Được biết, đây là những mẫu hài cốt đầu tiên được lấy trên địa bàn tỉnh kể từ khi “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được phát động. Trong 2 ngày 26 và 27-5, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh đã tổ chức khai quật 39 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh để tiến hành lấy mẫu. Trải qua hàng chục năm dưới lòng đất, phần lớn hài cốt đã bị phân hủy mạnh, đa phần đã đất hóa hoàn toàn nên không còn đủ điều kiện lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Sau quá trình kiểm tra, đối chiếu và đánh giá theo quy trình chuyên môn, chỉ có 6 hài cốt đủ điều kiện để lấy mẫu sinh phẩm. Con số này quá ít so với kỳ vọng ban đầu, phản ánh rõ những khó khăn đặc thù trong công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đồng thời cho thấy ý nghĩa của việc phải khẩn trương triển khai chiến dịch bởi theo thời gian, những dấu tích còn lại của các liệt sĩ ngày càng ít dần.

Các thành viên kíp chuyên trách cẩn trọng trong quá trình lấy mẫu hài cốt liệt sĩ.

Ngày 2-4, tại Di tích lịch sử đặc biệt quốc gia Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã tổ chức Lễ phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Chiến dịch có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc; là sự cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước; đồng thời là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đảm bảo chính xác tuyệt đối

Được biết, để triển khai nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, Ban Chỉ đạo tỉnh đã kiện toàn Tổ chuyên trách lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, với sự tham gia của cán bộ Bộ CHQS tỉnh, Sở Nội vụ, Trung tâm Pháp y thuộc Sở Y tế cùng nhiều lực lượng liên quan. Trực tiếp thực hiện nhiệm vụ là 4 kíp chuyên trách lấy mẫu, mỗi kíp gồm cán bộ chỉ huy, nhân viên y tế, giám định viên pháp y và lực lượng phụ trách số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ. Các thành viên đều được tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ trước khi thực hiện nhiệm vụ.

Mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ được đóng gói, bảo quản cẩn thận, chu đáo, bảo đảm an toàn phục vụ giám định ADN.

Đại tá TRƯƠNG THÀNH VIỆT - Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh: Ban Chỉ đạo tỉnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và sự tri ân của Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền, Nhân dân đối với các anh hùng, liệt sĩ. Sau khi hoàn tất việc vận chuyển, bàn giao các mẫu sinh phẩm đầu tiên cho Viện Pháp y Quân đội, Ban Chỉ đạo tỉnh sẽ tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm để đánh giá toàn diện quá trình thực hiện. Trên cơ sở đó, tiếp tục triển khai lấy mẫu tại Nghĩa trang liệt sĩ Cam Ranh và các nghĩa trang còn lại trên địa bàn tỉnh. Tỉnh quyết tâm hoàn thành các chỉ tiêu chiến dịch đã đề ra, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN.

Theo Trung tá Lê Mai Sơn - Trưởng Ban Quân y, Phòng Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ CHQS tỉnh, công tác lấy mẫu được tiến hành theo quy trình gồm 8 bước chặt chẽ, từ xác định vị trí lấy mẫu, tiếp cận hài cốt, tạo mã định danh, lấy mẫu, đóng gói đến hoàn thiện hồ sơ, thủ tục liên quan. Trong quá trình thực hiện, yêu cầu phòng, chống nhiễm chéo giữa các mẫu được đặt lên hàng đầu. Sau mỗi lần lấy mẫu, toàn bộ dụng cụ chuyên môn đều được vệ sinh, thay thế theo đúng quy định. Bên cạnh đó, việc bảo quản mẫu nghiêm ngặt là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng phân tích ADN, góp phần nâng cao độ chính xác trong xác định danh tính liệt sĩ. Thượng tá Trần Đức Minh - Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh, Tổ trưởng Tổ chuyên trách lấy mẫu hài cốt liệt sĩ cho biết, để bảo đảm độ chính xác tuyệt đối, việc lấy mẫu được thực hiện lần lượt từng phần mộ. Chỉ sau khi hoàn tất toàn bộ quy trình đối với một phần mộ mới chuyển sang phần mộ tiếp theo, tránh mọi nguy cơ nhầm lẫn hoặc sai sót.

Cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Quân sự xã Khánh Vĩnh thường xuyên trực canh, theo dõi bảo đảm an toàn khu vực lưu trữ mẫu sinh phẩm tạm thời.

Song song với quá trình lấy mẫu, công tác số hóa dữ liệu cũng được thực hiện ngay tại hiện trường. Mỗi mẫu hài cốt đều được gắn mã định danh, cập nhật đầy đủ thông tin, hình ảnh và hồ sơ liên quan để phục vụ quản lý, đối chiếu và giám định sau này. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng đã góp phần bảo đảm quá trình lấy mẫu diễn ra đồng bộ, khoa học và đúng quy trình.

Toàn tỉnh hiện có 2.234 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin, đang được an táng tại 7 nghĩa trang liệt sĩ. Cụ thể, Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh có 39 mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Cam Ranh có 39 mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Sơn có 62 mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận có 123 mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung có 240 mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Suối Hiệp có 373 mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Hòa - Vạn Ninh có 1.358 mộ. Đây là các mộ liệt sĩ thuộc diện lấy mẫu sinh phẩm để phục vụ giám định ADN theo “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Những việc làm thầm lặng ấy có thể chỉ là một mắt xích nhỏ trong toàn bộ chiến dịch, nhưng lại góp phần gìn giữ những cơ hội quý giá để tìm lại tên cho các liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc. Từ 6 mẫu hài cốt đầu tiên tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh, một hành trình mới đang được mở ra. Phía trước còn rất nhiều khó khăn khi hàng nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin vẫn đang chờ được lấy mẫu, giám định và đối chiếu dữ liệu. Nhưng với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự hỗ trợ của khoa học, công nghệ cùng quyết tâm của các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, chiến dịch đang từng bước hiện thực hóa mong mỏi của biết bao gia đình liệt sĩ sau nhiều năm dài chờ đợi.

THẾ ANH