Rối loạn tâm thần ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng rõ rệt trong những năm gần đây, với độ tuổi mắc bệnh ngày càng trẻ hóa. Tại Khánh Hòa, các cơ sở điều trị chuyên khoa ghi nhận số lượng người trẻ đến khám và điều trị ngày càng tăng, trong đó không ít trường hợp nhập viện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng.

Nhiều người trẻ mắc bệnh

Những năm gần đây, tại Bệnh viện Chuyên khoa Tâm thần Khánh Hòa, số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị các rối loạn tâm thần có xu hướng tăng, đáng chú ý là độ tuổi mắc bệnh ngày càng trẻ hóa. Nhiều trường hợp thuộc nhóm tuổi từ 25 đến 35 xuất hiện các biểu hiện như: Mất ngủ kéo dài, lo âu, trầm cảm, thay đổi hành vi, giảm khả năng tập trung hoặc rối loạn cảm xúc.

Các bệnh nhân tham gia hoạt động tô màu, vẽ tranh.

Trước khi đến điều trị tại Bệnh viện Chuyên khoa Tâm thần Khánh Hòa, nhiều tháng liền em N.T.N.L. (22 tuổi, phường Nha Trang) thường xuyên mất ngủ, luôn cảm thấy bất an dù không gặp áp lực đặc biệt trong học tập hay các mối quan hệ xã hội. Do thấy có nhiều dấu hiệu bất thường, gia đình đã đưa em đi khám. Tại cơ sở y tế, bệnh nhân liên tục quan sát xung quanh với tâm trạng đề phòng, hạn chế giao tiếp và có biểu hiện lo sợ khi tiếp xúc với người lạ. Qua thăm khám, các bác sĩ xác định em mắc chứng trầm cảm và chỉ định điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý. May mắn, bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm nên khả năng phục hồi cao. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng được phát hiện sớm. Nhiều gia đình chỉ đưa người thân đi khám khi các triệu chứng đã trở nên rõ rệt như: Mất ngủ kéo dài, hoang tưởng, kích động, rối loạn hành vi hoặc mất khả năng kiểm soát bản thân.

Bác sĩ Lê Thị Ngọc Hạnh - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp - Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Chuyên khoa Tâm thần Khánh Hòa cho biết, tỷ lệ bệnh nhân rối loạn tâm thần nhập viện đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa rõ rệt. Đáng chú ý, một số trường hợp có liên quan đến việc sử dụng các chất kích thích hoặc ma túy tổng hợp như: Ma túy đá, cần sa, cỏ Mỹ, thuốc lắc hay bóng cười. Theo bác sĩ Hạnh, các chất này tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, gây mất ngủ kéo dài, suy giảm khả năng tập trung, thay đổi cảm xúc và hành vi. Trong nhiều trường hợp, người bệnh xuất hiện các triệu chứng loạn thần như: Hoang tưởng, ảo giác, nghi ngờ vô căn cứ hoặc có hành vi nguy hiểm cho bản thân và những người xung quanh. Chị Nguyễn Thị My - người nhà bệnh nhân Đ.D.S. (25 tuổi, xã Vạn Ninh) đang điều trị tại bệnh viện cho biết: “Cháu tôi mắc bệnh rối loạn tâm thần. Cách đây 7 năm, cháu có sử dụng cần sa. Có giai đoạn cháu điều trị ổn định, nhưng khi về nhà do không tuân thủ điều trị theo hướng dẫn nên bệnh tái phát và phải nhập viện điều trị nội trú”.

Cần phát hiện sớm, đồng hành cùng người bệnh

Theo thống kê của Bệnh viện Chuyên khoa Tâm thần Khánh Hòa, trung bình mỗi năm, đơn vị tiếp nhận khoảng 1.500 lượt người bệnh đến khám và điều trị, trong đó gần 500 trường hợp điều trị nội trú. Tỷ lệ người mắc bệnh trong độ tuổi từ 25 đến 35 chiếm gần 2/3 số ca điều trị nội trú.

Bác sĩ Bệnh viện Chuyên khoa Tâm thần Khánh Hòa tư vấn tâm lý cho một bạn trẻ.

Để góp phần giải quyết thực trạng này, bệnh viện đang triển khai mô hình điều trị toàn diện thông qua kết hợp giữa sử dụng thuốc, trị liệu tâm lý và phục hồi chức năng. Ngoài việc kiểm soát các triệu chứng bệnh, người bệnh còn được tham gia các hoạt động trị liệu như: Tập thể dục, thư giãn, tham quan khuôn viên xanh nhằm cải thiện tinh thần và nâng cao khả năng tái hòa nhập cộng đồng. Bệnh nhân N.T.Đ (35 tuổi, phường Nha Trang) đang điều trị tại bệnh viện chia sẻ: “Ở đây, tôi thường xuyên được tham gia vẽ tranh, hát karaoke, trồng nấm, đánh cầu lông; thỉnh thoảng được các bác sĩ dẫn đi chơi biển, đi công viên. Tinh thần rất thoải mái”.

Bác sĩ Lê Thị Ngọc Hạnh chia sẻ, áp lực học tập, công việc, các mối quan hệ xã hội cùng nhịp sống hiện đại là những yếu tố khiến người trẻ dễ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Bên cạnh đó, việc lệ thuộc vào môi trường số, sử dụng mạng xã hội quá mức, thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc và thiếu sự chia sẻ từ gia đình cũng làm gia tăng nguy cơ rối loạn tâm thần. Thực tế cho thấy, nhiều người trẻ có tâm lý e ngại hoặc mặc cảm khi đi khám sức khỏe tâm thần, dẫn đến bỏ lỡ "giai đoạn vàng" trong điều trị. Điều này khiến bệnh tiến triển nặng hơn, ảnh hưởng lâu dài đến học tập, công việc, chất lượng cuộc sống.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, hằng năm khoảng 301 triệu người trên thế giới mắc các rối loạn lo âu, tương đương khoảng 4% dân số toàn cầu. Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, có gần 15 triệu người mắc các rối loạn tâm thần, trong đó phổ biến nhất là trầm cảm và rối loạn lo âu. Các chuyên gia khuyến cáo, khi người thân xuất hiện những dấu hiệu như: Mất ngủ kéo dài, thường xuyên lo âu, thu mình, giảm giao tiếp, thay đổi cảm xúc thất thường, giảm khả năng tập trung hoặc xuất hiện các suy nghĩ tiêu cực, cần được quan tâm đúng mức. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp người bệnh phục hồi tốt hơn mà còn hạn chế những hệ lụy lâu dài đối với gia đình và xã hội.

C.ĐAN